Αφετηρία

Εισαγωγή

Ένα ζευγάρι μαλώνει συνεχώς για τα ίδια πράγματα. Ο ένας αποσύρεται, ο άλλος πιέζει. Όσο πιο πολύ πιέζει ο ένας, τόσο πιο πολύ αποσύρεται ο άλλος. Και οι δύο νιώθουν ότι ο άλλος φταίει.

Ποιος έχει δίκιο;

Η Systemic ApproachUnderstanding the individual through their network of relationships, focusing on how interactions within these systems (family, work) impact mental health. ξεκινάει από μια ριζικά διαφορετική ερώτηση: δεν ρωτάει ποιος φταίει. Ρωτάει πώς λειτουργεί αυτό το μοτίβο, τι το τροφοδοτεί, και τι θα έπρεπε να αλλάξει ώστε να σταματήσει να επαναλαμβάνεται. Η εστίαση μετατοπίζεται από το άτομο στη σχέση.

Ορισμός

Τι είναι η Συστημική Ψυχοθεραπεία

Η συστημική ψυχοθεραπεία αναπτύχθηκε κυρίως στις δεκαετίες 1950–1970, επηρεασμένη από τη γενική θεωρία συστημάτων, την κυβερνητική και τη θεωρία επικοινωνίας (Bateson, Watzlawick, Minuchin). Η κεντρική ιδέα: ο άνθρωπος δεν λειτουργεί σε κενό. Λειτουργεί μέσα σε συστήματα, οικογένεια, ζευγάρι, εργασία, κοινωνικό περιβάλλον, και η συμπεριφορά του γίνεται κατανοητή μόνο μέσα σε αυτό το πλαίσιο.

Αυτό σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο: ένα "σύμπτωμα" (π.χ. το άγχος ενός παιδιού, η κατάθλιψη ενός γονέα, η αποστασιοποίηση ενός συντρόφου) δεν αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα ενός ατόμου. Αντιμετωπίζεται ως σήμα ότι κάτι στο σύστημα χρειάζεται προσοχή.

Ένα κλασικό παράδειγμα: ένα παιδί αρχίζει να έχει προβλήματα στο σχολείο. Η ατομική προσέγγιση θα εστίαζε στο παιδί. Η συστημική θα ρωτούσε: τι συμβαίνει στην οικογένεια; Υπάρχει ένταση ανάμεσα στους γονείς; Πρόσφατη αλλαγή; Ένα μέλος που πενθεί; Το σύμπτωμα του παιδιού μπορεί να είναι ο τρόπος που το σύστημα εκφράζει μια δυσκολία που δεν μιλιέται αλλού.

Η συστημική δεν ψάχνει ποιος φταίει. Ψάχνει πώς λειτουργεί το μοτίβο, και τι μπορεί να αλλάξει.
Στην πράξη

Πώς μοιάζει στην πράξη

Η συστημική θεραπεία μπορεί να γίνει με ζευγάρι, με οικογένεια, ή με ένα άτομο που θέλει να κατανοήσει τη θέση του μέσα στα συστήματα που ζει. Δεν χρειάζεται να έρθουν όλοι. Η αλλαγή σε ένα μέλος του συστήματος αλλάζει τη δυναμική ολόκληρου του συστήματος.

Ο PsychotherapistA mental health professional (psychologist or psychiatrist) who has completed specialized training in a specific therapeutic method. δεν παίρνει πλευρά. Δεν λέει σε κανέναν τι "πρέπει" να κάνει. Αντ' αυτού, κάνει ερωτήσεις που φέρνουν στην επιφάνεια μοτίβα που κανένα μέλος δεν βλέπει μόνο του. Ερωτήσεις όπως: "Τι πιστεύετε ότι νιώθει ο σύντροφός σας όταν αποσύρεστε;" ή "Αν η κόρη σας ήταν εδώ, τι θα έλεγε ότι γίνεται ανάμεσά σας;"

Αυτές οι κυκλικές ερωτήσεις (circular questions) είναι ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία της συστημικής. Βοηθούν κάθε μέλος να δει τη σχέση μέσα από τα μάτια του άλλου, συχνά για πρώτη φορά. Όταν αυτό συμβεί, τα πράγματα αρχίζουν να μετακινούνται.

Η συστημική θεραπεία τείνει να είναι πιο σύντομη από τις ψυχοδυναμικές προσεγγίσεις. Συχνά αρκούν 10–20 συνεδρίες, ανάλογα με την πολυπλοκότητα. Σε ορισμένα μοντέλα, οι συνεδρίες μπορεί να γίνονται κάθε δύο ή τρεις εβδομάδες αντί εβδομαδιαία, δίνοντας χρόνο στο σύστημα να δοκιμάσει αλλαγές.

Βασικά εργαλεία της συστημικής
Κυκλικές ερωτήσεις: ερωτήσεις που αποκαλύπτουν τη δυναμική ανάμεσα στα μέλη · Αναπλαισίωση (reframing): η ίδια κατάσταση φαίνεται διαφορετική όταν αλλάξει το πλαίσιο · Γενεόγραμμα: χάρτης σχέσεων και μοτίβων ανάμεσα σε γενιές · Θετική αναδιατύπωση: αναγνώριση της λειτουργίας πίσω από τη "δυσλειτουργία"
Εφαρμογές

Σε τι βοηθάει

Δυσκολίες στο ζευγάρι. Επαναλαμβανόμενοι καβγάδες, αποστασιοποίηση, ζήλια, θέματα εμπιστοσύνης, σεξουαλικές δυσκολίες, αποφάσεις για χωρισμό ή παραμονή. Η συστημική βοηθάει το ζευγάρι να δει τη δυναμική ανάμεσά τους αντί να αναζητά τον "ένοχο".

Οικογενειακές εντάσεις. Συγκρούσεις γονέων-παιδιών, δυσκολίες μετά από χωρισμό, ενσωμάτωση νέων μελών (σύνθετες οικογένειες), φροντίδα ηλικιωμένων γονέων, αλλαγές ρόλων. Η συστημική βλέπει την οικογένεια ως σύνολο, όχι ως άθροισμα ατόμων.

Προβλήματα παιδιών και εφήβων. Σχολική αποτυχία, αντικοινωνική συμπεριφορά, διατροφικά θέματα, άγχος αποχωρισμού. Η συστημική προσέγγιση δεν "θεραπεύει" το παιδί. Βοηθάει ολόκληρη την οικογένεια να αλλάξει τη δυναμική που τροφοδοτεί τη δυσκολία.

Ατομική θεραπεία με συστημική οπτική. Δεν χρειάζεται να έρθει κάποιος μαζί σας. Πολλοί άνθρωποι δουλεύουν ατομικά εξετάζοντας τη θέση τους μέσα στα συστήματα που ανήκουν: οικογένεια καταγωγής, ζευγάρι, εργασιακό περιβάλλον. Η αλλαγή ξεκινάει από εσάς και επηρεάζει τη δυναμική γύρω σας.

Τι λέει η έρευνα
Η συστημική θεραπεία αναγνωρίζεται ως τεκμηριωμένη θεραπεία για ζεύγη (θεραπεία ζεύγους), οικογενειακά προβλήματα, Eating DisordersA group of conditions involving severe disturbances in eating behavior and intense concern regarding body weight and image. σε εφήβους, και ως συμπληρωματική προσέγγιση σε σοβαρές ψυχικές δυσκολίες. Οι κλινικές οδηγίες του NICE τη συστήνουν ως θεραπεία πρώτης γραμμής για τη νευρική ανορεξία σε νέους (NICE, 2017).
Ειλικρίνεια

Πότε μπορεί να χρειαστεί κάτι διαφορετικό

Ατομικά, εστιασμένα συμπτώματα. Panic AttackA brief episode of intense fear that peaks rapidly and is accompanied by physical reactions, occurring in the absence of real external danger., Specific PhobiaAn intense and irrational fear of a specific object or situation, leading to significant distress or avoidance., Obsessive-Compulsive Disorder (OCD)The presence of persistent, unwanted thoughts (obsessions) and repetitive behaviors (compulsions) aimed at reducing anxiety.: αυτά απαιτούν εξειδικευμένες τεχνικές. Η CBT ή μια συνθετική προσέγγιση αποδίδει ταχύτερα σε αυτές τις περιπτώσεις.

Βαθιά ατομικά μοτίβα. Χρόνια αίσθηση κενού, δυσκολίες αυτοεκτίμησης, θέματα που δεν συνδέονται με κάποιο συγκεκριμένο σύστημα αλλά με τον τρόπο που ο άνθρωπος σχετίζεται με τον εαυτό του. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η Psychodynamic PsychotherapyA therapeutic approach that explores how unconscious patterns, early experiences and internal conflicts influence present-day behaviour and relationships. ή η Cognitive Analytic Therapy (CAT)A time-limited form of psychotherapy that combines cognitive and analytic techniques to identify and change recurring patterns of thinking, behaviour and relationships. μπορεί να ταιριάζουν καλύτερα.

Ένα σημαντικό "αλλά". Στην πράξη, η συστημική δεν αποκλείει τις άλλες προσεγγίσεις. Η Integrative PsychotherapyA therapeutic philosophy that combines techniques and principles from multiple evidence-based models, adapted to the individual's needs, on a coherent theoretical foundation. ενσωματώνει συχνά τη συστημική οπτική μέσα σε μια ατομική θεραπεία, ιδιαίτερα σε θέματα σχέσεων, οικογενειακών μοτίβων, ή δυναμικών εξουσίας στον εργασιακό χώρο.

Ουσία

Η αλλαγή δεν χρειάζεται να ξεκινήσει από όλους

Μια από τις πιο ισχυρές ιδέες της συστημικής είναι αυτή: δεν χρειάζεται να αλλάξουν όλοι για να αλλάξει κάτι. Αρκεί να αλλάξει ένα μέλος τον τρόπο που ανταποκρίνεται, και το μοτίβο δεν μπορεί πλέον να λειτουργήσει όπως πριν.

Αν αναγνωρίζετε μοτίβα στις σχέσεις σας που θα θέλατε να αλλάξετε, αν αισθάνεστε ότι "κολλάτε" σε δυναμικές που δεν σας ωφελούν, ή αν θέλετε να κατανοήσετε τι συμβαίνει στο ζευγάρι ή την οικογένειά σας, μια πρώτη συζήτηση μπορεί να σας δώσει μια νέα οπτική.

Introductory consultation free of charge

Discuss your concerns with a specialized psychologist from our centre

Book a Meeting with Us

Discreet. No commitments. No obligations.